TCK 226 yüz kızartıcı suç mu ?

Bir Madde, Bir Damga: “Bu Suç Hayatımın Neresine Yazılacak?”

Bazen insanın aklına bir soru düşer ve kolay kolay çıkmaz. Bir iş başvurusu öncesi, adli sicil kaydı istenirken… Ya da yıllar önce yaşanmış, çoktan unutulduğu sanılan bir dosya yeniden gündeme geldiğinde. O anda iç ses devreye girer: “Bu, yüz kızartıcı suç sayılır mı?”

İşte TCK 226 tam da bu sorunun merkezinde durur. Kimine göre ahlaki sınırların korunmasıdır, kimine göre belirsiz ve ağır sonuçlar doğurabilen bir düzenleme. Peki gerçekten TCK 226 yüz kızartıcı suç mu? Bu sorunun cevabı, sadece kanun maddesinde değil; tarihsel arka planda, yargı uygulamalarında ve toplumsal algıda saklı.

TCK 226 Nedir? Kısaca Ama Temelden

Türk Ceza Kanunu’nda 226. Madde

TCK 226, “müstehcenlik” başlığı altında düzenlenmiştir. Maddenin özü, özellikle çocukların korunması amacıyla, belirli içeriklerin üretilmesini, yayılmasını, satılmasını veya bulundurulmasını suç sayar.

Madde metninde öne çıkan unsurlar:

Müstehcen içerik üretmek
Müstehcen yayınları yaymak veya satmak
Çocuklara yönelik müstehcen içerikler
Bu içeriklerin dijital ortamda bulundurulması

Burada önemli bir ayrım vardır: Her müstehcenlik fiili aynı ağırlıkta değerlendirilmez. Özellikle çocuk unsurunun varlığı, yaptırımları ciddi biçimde artırır.

Kaynak:

Bu noktada durup düşünmek gerekmez mi? Aynı madde, neden bu kadar farklı sonuçlar doğurabiliyor?

Yüz Kızartıcı Suç Ne Demek?

Hukuki Bir Tanım mı, Toplumsal Bir Etiket mi?

“Yüz kızartıcı suç” ifadesi, Türk Ceza Kanunu’nda doğrudan tanımlanmış bir kavram değildir. Daha çok:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
Bankacılık ve sigortacılık mevzuatı
Kamu görevine giriş kriterleri

gibi alanlarda karşımıza çıkar.

Genellikle şu suçlar bu kapsamda sayılır:

Hırsızlık
Dolandırıcılık
Rüşvet
İrtikap
Zimmet

Peki TCK 226 neden bu listenin etrafında dolaşır ama içine tam olarak girmez?

TCK 226 yüz kızartıcı suç mu? kritik kavramları

Kanuni Liste Meselesi

Yargıtay içtihatlarına ve idari uygulamalara bakıldığında net bir tablo ortaya çıkar:

👉 TCK 226, klasik anlamda yüz kızartıcı suçlar arasında açıkça sayılmaz.

Ancak…

Burada “ama” ile başlayan cümleler devreye girer.

Uygulamaya Göre Değişen Sonuçlar

Bazı kamu kurumları ve işverenler, özellikle çocuklara yönelik müstehcenlik suçlarını:

“Genel ahlaka aykırı”
“Kamu hizmetinin saygınlığıyla bağdaşmaz”

gerekçeleriyle fiilen yüz kızartıcı suç gibi değerlendirebilir.

Danıştay kararlarında, suçun niteliği, işleniş biçimi ve kişinin görevle ilişkisi özellikle vurgulanır.

Kaynak: (Disiplin ve memuriyetten çıkarma kararları)

Bu belirsizlik insanı en çok yoran şey değil mi? Aynı madde, bir hayatı yerinden oynatabilirken başka bir dosyada neredeyse görünmez kalabiliyor.

Tarihi Arka Plan: Ahlak, Hukuk ve Devlet

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Müstehcenlik Algısı

Osmanlı ceza hukukunda müstehcenlik, bugünkü kadar sistematik bir suç tipi değildi. Daha çok kamu düzenini bozan davranışlar çerçevesinde ele alınırdı.

Cumhuriyet döneminde ise Batı hukukundan etkilenen bir ceza sistemi kuruldu. 1926 tarihli eski TCK’da da müstehcenliğe ilişkin düzenlemeler vardı, ancak:

Dijital içerik yoktu
İnternet erişimi yoktu
Kitlelere ulaşım sınırlıydı

Bugünkü TCK 226, büyük ölçüde bu teknolojik dönüşümün ürünüdür.

Toplum Değiştikçe Suç Tanımı Değişir mi?

Bu soru hâlâ güncel. 2000’li yıllardan sonra internet kullanımının artmasıyla birlikte, “bulundurma” fiili bile suç kapsamına alındı.

Bir tık, bir indirme, bir link… Hepsi ceza hukukunun konusu hâline geldi.

Bu noktada şu soruyu sormadan geçmek zor: Hukuk, teknolojiyi yakalayabiliyor mu, yoksa geriden mi geliyor?

Güncel Tartışmalar ve Akademik Görüşler

Özgürlük mü, Koruma mı?

Ceza hukuku akademisyenleri ikiye ayrılıyor:

Bir görüşe göre TCK 226, özellikle çocukları koruma açısından vazgeçilmez
Diğer görüşe göre madde, muğlak ifadeler içeriyor ve ölçüsüz cezalar doğurabiliyor

Özellikle “müstehcenlik” kavramının tanımı, akademik literatürde ciddi tartışmalara konu.

Kaynak:

– Prof. Dr. İzzet Özgenç, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler

– (Ceza hukuku dergileri)

Bu tartışmaların ortasında kalan kim? Çoğu zaman sıradan insanlar.

İstatistikler Ne Diyor?

Adalet Bakanlığı’nın yayımladığı adli istatistiklere göre, TCK 226 kapsamında açılan davaların önemli bir kısmı:

Dijital materyal bulundurma
Paylaşım suçları
Bilinçsiz indirme iddiaları

üzerinden ilerliyor.

Kaynak:

Bu tablo, suçun artık “niyet”ten çok “iz” üzerinden değerlendirildiğini göstermiyor mu?

Disiplinler Arası Bakış: Hukuk, Sosyoloji, Psikoloji

Sosyolojik Açıdan Damgalanma

Yüz kızartıcı suç tartışmasının en ağır tarafı, hukuki sonuçlardan çok toplumsal etkiler. Sosyolog Erving Goffman’ın “damgalanma” teorisi burada anlam kazanır.

Bir kişi, hukuken yüz kızartıcı suç işlemiş sayılmasa bile:

İş çevresinde dışlanabilir
Aile içinde güven kaybı yaşayabilir
Toplumsal kimliği zedelenebilir

Bu damga, çoğu zaman mahkeme kararından daha kalıcıdır.

Psikolojik Yük

Psikoloji literatürü, belirsiz hukuki statülerin birey üzerinde yoğun kaygı yarattığını gösteriyor. “Acaba sayılır mı?” sorusu, uykusuz gecelere dönüşebiliyor.

Bir insanın hayatı, tek bir maddenin gri alanında askıda kalmalı mı?

TCK 226 ve İş Hayatı

Memurlar, Özel Sektör ve Adli Sicil

Özellikle kamu görevlileri için soru daha da kritik:

TCK 226 mahkûmiyeti memuriyete engel mi?
Mevcut memur için disiplin cezası doğurur mu?

Cevap net değil; olayın niteliğine göre değişiyor. Yargı kararlarında:

Suçun kasıtlı olup olmadığı
Görevle bağlantısı
Toplumsal etki

gibi unsurlar belirleyici.

Bu belirsizlik, hukuki güvenlik ilkesini zedeliyor mu?

Kişisel Bir Düşünce

TCK 226 üzerine düşünürken insan şunu fark ediyor: Hukuk metinleri, insan hayatına dokunduğu anda soğuk olmaktan çıkıyor. Bir madde, bir fıkra, bir bent… Hepsi birinin geleceğine yazılıyor.

Belki de asıl mesele şu: Suçu tanımlarken neyi korumak istiyoruz? Toplumu mu, bireyi mi, yoksa kendi korkularımızı mı?