Halka Arz’da Risk Var mı? Bir Yatırımcının Gözünden
Halka arz konusu, son yıllarda her yatırımcının dilinde. Borsa, yatırımcıları cezbederken, şirketlerin halka açılması da bu ilgiyi artıran bir başka etken. Peki, gerçekten halka arzda risk var mı? Bu soruyu, ekonomi okumuş biri olarak çokça düşündüm. Hem de sadece akademik açıdan değil, günlük yaşamımda çevremden duyduklarım ve kişisel gözlemlerimle birlikte. Bu yazıda, halka arzın ne olduğunu ve içinde barındırdığı riskleri, birkaç farklı bakış açısıyla ele almak istiyorum.
Halka Arz Nedir? Kısaca Bir Hatırlatma
Halka arz, bir şirketin hisselerinin kamuya satışa sunulması işlemidir. Yani, bir şirketin daha önceki sahiplerinden (kuruculardan, özel yatırımcılardan) hisse alarak, şirketin ortaklarından biri olma fırsatını elde edersiniz. Şirketler, genellikle büyümek, yeni projelere yatırım yapmak ya da borçlarını ödemek amacıyla halka arz edilir. Bu süreç, borsada işlem görmeye başlamadan önceki bir adımdır. Borsada işlem görmeye başladıktan sonra ise bu hisseler, isteyen herkes tarafından alınıp satılabilir.
Ancak işin içinde risk de vardır. Bu konuda çevremdeki insanlarla, iş hayatımdan ve ekonomiye dair derslerimden edindiğim tecrübelerle anlatmak gerekirse, halka arz süreci her zaman bir fırsat gibi görünse de içinde barındırdığı tehlikeleri göz ardı etmemek gerek.
Halka Arz’da Risk Var mı? – Düşünmeden Yatırım Yapmak
Bir sabah, iş yerinde arkadaşım Çağıl’la kahve içerken, “Halka arzdan aldım, çok kazandım” dedi. Çağıl, aslında ekonomiyle pek ilgisi olmayan ama “fırsatlar” peşinde koşan biri. Yatırım yapma kararı verirken, bazen sezgileriyle hareket eder. Şirketin ismi bile tam olarak ne yaptığına dair bilgi sahibi olmadan, hisselerini almış. “Bundan önce bir yatırım yapmıştım, çok iyi dönüş sağladım. Yine kazanırım” diyordu.
Bunu duyar duymaz, kafamda birkaç alarm çalmaya başladı. Halka arzlar her zaman büyük bir fırsat gibi görünse de, içlerinde büyük riskler barındırıyor. Çağıl’ın örneği, bu konuda atılacak adımların dikkatlice düşünülmesi gerektiğinin bir kanıtıydı. Halka arzdan önce, şirketin mali durumu, gelecekteki büyüme potansiyeli, sektör dinamikleri ve daha birçok faktör dikkatlice incelenmeli. Ama bazen, insanlar yalnızca “fırsat” peşinde koşarak, tüm bu verileri göz ardı edebiliyorlar.
Halka Arzda Riskler ve Gerçek İnsan Hikayeleri
Gerçekten de, halka arzda riskler var mı sorusunu, sadece bir şirketin hisse fiyatlarının nasıl dalgalanacağı açısından değerlendirmek yeterli değil. Hisse fiyatları genellikle ilk başta yükselir ve sonra düşer. Bunun bir örneğini, geçen yılki halka arzlardan birinde görmüştüm. İlgisini çeken bir sektörde yer alan bir şirketin hisseleri, ilk gün yüzde 40’lık bir artış gösterdi. Ancak birkaç hafta sonra, bu artış yerini düşüşe bıraktı ve bu da yatırımcılar için ciddi kayıplara yol açtı.
Bir başka örnek de, daha yakın zamanda yaşadığım bir hikaye. Çalıştığım ofisteki bir arkadaşım, halka arz olan bir şirketin hisselerini almak için kredi çekmeye karar verdi. Çünkü şirketin büyüme potansiyelinin çok büyük olduğunu düşünüyordu. Kısa süre sonra, şirketin yöneticileriyle ilgili bazı olumsuz haberler çıktı. Şirketin mali tabloları, beklenenin çok altında kaldı ve yatırımcılar ciddi zarar etti. Ne yazık ki, arkadaşım bu durumdan etkilenenlerden biriydi.
Halka Arzda Riskin Temel Kaynağı: Bilgi Eksikliği
Halka arzda riskin ana kaynağını aslında çoğu zaman bilgi eksikliğinde buluyorum. Yatırımcılar, genellikle büyük şirketlerin hisse senetlerine olan ilgiyle, küçük ya da orta ölçekli şirketlerin halka arzını gözden kaçırabiliyorlar. Oysa küçük şirketlerin hisseleri, piyasa koşullarına daha duyarlı olabilir. Örneğin, sektörün büyüme beklentileri doğru analiz edilmezse, yatırımcılar büyük zararlarla karşılaşabilir.
Bursa’da yaşayan bir arkadaşım, geçen yıl halka arz edilen bir teknoloji şirketinin hisselerini almıştı. Başlangıçta herkes bu şirketin büyüme potansiyeline hayran kalmıştı. Ama birkaç ay içinde, piyasadaki rekabet ve şirketin kendi içindeki operasyonel sorunlar nedeniyle hisse değerleri büyük oranda düştü. Bu tür örnekler, yatırımcıların yalnızca “ilk halka arzda kazanırım” düşüncesiyle hareket ettiklerinde, karşılaştıkları risklerin ne kadar büyük olabileceğini gösteriyor.
Halka Arz’da Risk Var mı? Sonuç ve Değerlendirme
Peki, halka arzda risk var mı sorusunun cevabı ne? Evet, kesinlikle var. Her yatırımda olduğu gibi, halka arzda da fırsatlar olduğu gibi büyük riskler de vardır. Şirketlerin büyüme potansiyelleri ve sektörel analizler göz önünde bulundurulmadan yapılan yatırımlar, ciddi kayıplara yol açabilir. Bu yüzden, halka arzı düşündüğünüzde dikkat edilmesi gereken şey yalnızca kâr değil, aynı zamanda risktir.
Sonuçta, halka arzdan yatırım yaparken dikkat etmeniz gereken şey, sağlıklı bir araştırma yapmak ve sadece fırsatlar peşinde koşmamak olmalı. Eğer şirketin mali yapısı sağlam değilse, gelecek projeksiyonları gerçekçi değilse, yatırımınızı gözden geçirmekte fayda var. Unutmayın, risk almak cesur olmak demek, ama sadece sağlam temellere dayalı bir risk almak daha fazla kazandırır.